Jeśli czytasz ten tekst, być może od dawna czujesz, że w Twojej głowie dzieje się „za dużo”. Że myśli pędzą, a ciało niby jest w miejscu…, ale wewnątrz wszystko wiruje. Że potrafisz być świetna w kryzysie, ogarniać tysiące rzeczy na raz – a jednak codzienność potrafi Cię przytłoczyć tak, jakby była zbyt ciężka. I może gdzieś w środku nosisz to pytanie: „Czemu innym wychodzi łatwiej, a ja muszę wkładać we wszystko trzy razy więcej energii?” Jak rozpoznać ADHD u kobiet?
ADHD u kobiet – dlaczego bywa niezauważone?
W Centrum Otulone często spotykamy kobiety, które latami próbowały naprawić siebie. Uczyły się organizacji, walczyły z prokrastynacją, miały wrażenie że są roztrzepane, chaotyczne, za emocjonalne, zbyt intensywne. A potem przychodzi moment, w którym coś wreszcie zaczyna się układać. Nie dlatego, że zaczęły bardziej się starać” Tylko dlatego, że zobaczyły prawdziwe źródło swoich trudności.
Czym jest ADHD?
ADHD (Attention Deficit Hyperactivity Disorder – zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi) to neurobiologiczne zaburzenie rozwojowe, które wpływa na sposób funkcjonowania mózgu.
Najczęściej dotyczy obszarów odpowiedzialnych za:
- uwagę i koncentrację
- planowanie i organizację
- kontrolę impulsów
- regulację emocji
- pamięć roboczą
- motywację i „start działania”
Ważne! ADHD nie oznacza braku inteligencji, braku ambicji, czy lenistwa. To inny sposób przetwarzania bodźców, inna dynamika układu nerwowego – a czasem też zupełnie inne tempo życia. Przez dekady ADHD kojarzono głównie z chłopcami biegającymi po klasie. Dziś wiemy, że ADHD występuje również u dziewcząt i kobiet – tylko często wygląda inaczej. I właśnie dlatego bywa tak długo pomijane.
Objawy ADHD u dorosłych kobiet
Jednym z najważniejszych powodów dla których ADHD u kobiet bywa nierozpoznane jest to, że u wielu z nich przyjmuje ono formę bardziej wewnętrzną, cichą i emocjonalną. Jak rozpoznać ADHD u kobiet? Często zamiast widocznej nadruchliwości pojawia się:
- poczucie „nieogarniania życia”, mimo ogromnych starań
- napięcie w środku
- natłok myśli
- przeciążenie emocjonalne
- chaos organizacyjny
Typowe objawy ADHD u kobiet mogą wyglądać tak:
Trudność z koncentracją i pamięcią
- rozpraszasz się przy prostych zadaniach
- zapominasz, co miałaś zrobić minutę temu
- gubisz rzeczy (telefon, klucze, dokumenty)
- robisz listy… i zapominasz, gdzie je zapisałaś
Problemy z czasem i planowaniem
- chronicznie się spóźniasz albo działasz „na ostatnią chwilę”
- trudno Ci ocenić, ile coś potrwa
- zaczynasz dzień z planem, a kończysz w poczuciu porażki
Wewnętrzny chaos i „głośna głowa”
- myśli pędzą, analizujesz, rozważasz, wracasz do rozmów
- trudno Ci zasnąć, bo w głowie jest film z całego dnia
- odpoczynek jest trudny, bo nawet odpoczywając – myślisz
Wysoka wrażliwość emocjonalna
- szybciej się wzruszasz, szybciej czujesz przeciążenie
- potrafisz wybuchnąć, a potem mieć ogromne poczucie winy
- masz trudność z regulacją napięcia i emocji
Hyperfocus i wypalenie
- bywa, że „wpadasz” w intensywne skupienie na czymś
- robisz dużo naraz, czujesz przypływ energii…
- po czym nagle spada to wszystko i przychodzi zmęczenie oraz pustka
Niskie poczucie własnej wartości, bo kobiety z ADHD przez lat słyszały, że są:
- roztrzepane
- bałaganiarskie
- niepoważne
- niekonsekwentne”
A one… często są bardzo odpowiedzialne. Tylko ich mózg codziennie musi wykonać dodatkowy wysiłek, żeby działać w świecie, który wymaga stałej organizacji i stałego „trzymania się planu”.
Dlaczego ADHD u kobiet jest pomijane tak często?
- Maskowanie i bycie „grzeczną dziewczynką”. Dziewczynki często uczą się, że muszą być:
- poukładane
- miłe
- odpowiedzialne
- pomocne
- nie sprawiać problemów
- Więc próbują kompensować ADHD poprzez:
- perfekcjonizm
- nadkontrolę
- robienie wszystkiego na 200%
- ciągłe napięcie
- Objawy „ciche” zamiast widocznej nadruchliwości. Kobiety częściej zgłaszają:
- rozproszenie
- przeciążenie emocjonalne
- problemy z samoorganizacją
- wahania energii
Z zewnątrz – super ogarnięta.
W środku – Ja już nie mam siły.
ADHD mylone z depresją, lękiem, zaburzeniami odżywiania
Jak rozpoznać ADHD u kobiet, ponieważ to nie wygląda jak stereotypowe ADHD, dlatego łatwo jest to pomylić z taką urodą, cechą charakteru czy stresem. Bardzo wiele kobiet trafia do gabinetu z diagnozami towarzyszącymi, a dopiero później okazuje się, że pod spodem było ADHD. Przy zaburzeniu ADHD mogą występować inne zaburzenia typu: lękowe, depresyjne, PTSD, zaburzenia snu, odżywiania, itp… Ale czasem depresja i lęk są skutkiem wieloletniego przeciążenia – bo kobieta przez lata walczyła, żeby być taka jak inni.
Diagnoza ADHD u kobiet – jak wygląda proces?
Diagnoza ADHD u kobiet powinna być uważna, wielowymiarowa i oparta na doświadczeniu klinicznym.
Nie jest to jeden szybki test online (choć takie testy mogą być pomocną wskazówką).
Diagnoza ADHD u osób dorosłych zazwyczaj obejmuje:
1) Wywiad kliniczny
To często moment, w którym wiele kobiet po raz pierwszy mówi Ja od zawsze tak miałam, tylko myślałam, że to moja wina. To rozmowa o:
- dzieciństwie
- szkole
- relacjach
- pracy
- sposobach radzenia sobie
- emocjach
- funkcjonowaniu na co dzień
2) Narzędzia diagnostyczne i kwestionariusze
Ważne jest, aby narzędzia były używane przez specjalistę, który rozumie kobiece oblicze ADHD.
W diagnostyce stosuje się m.in.:
- DIVA-5
- CAARS
- ASRS
3) Ocena trudności współwystępujących
ADHD może współistnieć z:
- zaburzeniami lękowymi
- depresją
- PTSD/cPTSD
- zaburzeniami odżywiania
- zaburzeniami snu
- cechami perfekcjonizmu i silnym krytykiem wewnętrznym
4) Czasem rozmowa z bliskimi
Czasami warto odtworzyć obraz z dzieciństwa – np. z rodzicem lub partnerem.
ADHD a kobiecość – czyli dlaczego diagnoza bywa przełomem?
Dla wielu kobiet diagnoza ADHD jest jak zdjęcie z pleców niewidzialnego ciężaru. Bo nagle okazuje się, że:
- to nie brak ambicji,
- to nie lenistwo,
- to nie „z Tobą jest coś nie tak”,
- tylko Twój mózg działa inaczej.
I kiedy to rozumiesz, możesz budować życie tak, by Cię wspierało. Nie karało.
Diagnoza ADHD Gdańsk – jak wygląda to w Centrum Otulone?
Jeśli szukasz miejsca jak rozpoznać ADHD u kobiet, gdzie diagnoza ADHD jest prowadzona z empatią, spokojem i bez ocen – jesteś w dobrym miejscu. W Otulone pracujemy w sposób, który jest spokojny, uważny i dopasowany do kobiecego doświadczenia.
- przeprowadzamy uważną diagnozę w oparciu o test DIVA-5
- rozmawiamy o Twojej historii i codziennych wzorcach
- wspólnie sprawdzamy, jak ADHD wpływa na emocje, relacje i funkcjonowanie
Naszym celem nie jest „wlepienie etykiety”. Naszym celem jest zrozumienie. Bo diagnoza ADHD u kobiet często nie jest końcem drogi. Jest początkiem życia z większą łagodnością wobec siebie.
